Decyzja o przyznaniu alimentów oraz ich wysokości jest jednym z najbardziej emocjonalnych i jednocześnie złożonych aspektów postępowań sądowych dotyczących spraw rodzinnych. Sąd, rozpatrując wniosek o alimenty, musi wziąć pod uwagę szereg czynników, które pozwolą mu na sprawiedliwe i adekwatne ustalenie wysokości świadczenia. Kluczowe jest zrozumienie, że alimenty nie są jedynie formą kary czy rekompensaty, ale przede wszystkim środkiem zapewnienia podstawowych potrzeb osoby uprawnionej do ich otrzymania.
Zgodnie z polskim prawem, obowiązek alimentacyjny spoczywa na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Oznacza to, że rodzice zobowiązani są do alimentowania swoich dzieci, a dzieci do alimentowania rodziców, jeśli ci znajdą się w niedostatku. Obowiązek ten może również dotyczyć innych osób, w zależności od sytuacji prawnej i faktycznej. Sąd dokonuje oceny tej sytuacji indywidualnie, analizując wszystkie dostępne dowody i okoliczności.
Podstawowym kryterium, którym kieruje się sąd przy ustalaniu wysokości alimentów, jest usprawiedliwione potrzeby uprawnionego oraz zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego. To fundamentalna zasada, która stanowi fundament orzecznictwa w sprawach alimentacyjnych. Sąd nie może działać w oderwaniu od rzeczywistości, dlatego wymaga od stron przedstawienia szczegółowych informacji dotyczących ich sytuacji finansowej, dochodów, wydatków, a także potrzeb.
Ważne jest, aby strony postępowania były przygotowane na przedstawienie wiarygodnych dowodów. Mogą to być zaświadczenia o dochodach, wyciągi z kont bankowych, rachunki potwierdzające wydatki na potrzeby dziecka, a także zeznania świadków. Im pełniejszy obraz sytuacji przedstawi się sądowi, tym większa szansa na wydanie sprawiedliwego orzeczenia. Należy pamiętać, że sąd ma obowiązek dążyć do jak najpełniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Czynniki wpływające na zakres obowiązku alimentacyjnego
Ustalenie zakresu obowiązku alimentacyjnego przez sąd jest procesem wielowymiarowym, uwzględniającym zarówno potrzeby osoby, która ma otrzymać wsparcie, jak i możliwości finansowe osoby zobowiązanej do jego uiszczania. Sąd analizuje te kwestie z niezwykłą starannością, aby zapewnić równowagę i sprawiedliwość w każdej indywidualnej sprawie. Nie ma bowiem jednego, uniwersalnego wzorca określającego wysokość alimentów, ponieważ każda sytuacja rodzinna jest inna i wymaga indywidualnego podejścia.
Pierwszym kluczowym elementem analizy są usprawiedliwione potrzeby uprawnionego. W przypadku dzieci, obejmują one nie tylko podstawowe wydatki związane z wyżywieniem, odzieżą czy mieszkaniem, ale również koszty edukacji, zajęć dodatkowych, opieki medycznej, rehabilitacji, a także potrzeby związane z rozwojem osobistym i kulturalnym. Sąd ocenia, czy dane potrzeby są rzeczywiście usprawiedliwione i czy mieszczą się w racjonalnych ramach wydatków.
Drugim filarem oceny są zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego. Sąd bada nie tylko aktualne dochody, ale również potencjalne zarobki, które dana osoba mogłaby osiągnąć, gdyby w pełni wykorzystała swoje kwalifikacje i doświadczenie zawodowe. Analizie podlegają również posiadane przez zobowiązanego składniki majątkowe, takie jak nieruchomości, ruchomości czy oszczędności, które mogłyby zostać wykorzystane do zaspokojenia potrzeb uprawnionego.
Kolejnym istotnym czynnikiem jest sytuacja życiowa stron. Sąd bierze pod uwagę, czy osoba zobowiązana do alimentów ma na utrzymaniu inne osoby, np. nowego małżonka, kolejne dzieci. Wpływa to na jej własne możliwości finansowe i zdolność do ponoszenia kosztów utrzymania. Podobnie, jeśli osoba uprawniona do alimentów posiada własne dochody lub majątek, sąd uwzględni to przy ustalaniu wysokości świadczenia, dążąc do sytuacji, w której oboje rodzice w równym stopniu przyczyniają się do zaspokojenia potrzeb dziecka.
Potrzeby dziecka jako główny wyznacznik wysokości alimentów
Ustalając wysokość alimentów na rzecz dziecka, sąd w pierwszej kolejności skupia swoją uwagę na jego usprawiedliwionych potrzebach. Jest to fundamentalna zasada, która ma zapewnić dziecku odpowiednie warunki do rozwoju fizycznego, psychicznego i społecznego. Potrzeby te ewoluują wraz z wiekiem dziecka i zmieniającymi się okolicznościami życiowymi, dlatego sąd musi brać pod uwagę aktualną sytuację.
Podstawowe potrzeby dziecka obejmują zapewnienie mu odpowiedniego wyżywienia, odzieży, obuwia oraz dachu nad głową. Nie można jednak ograniczać się jedynie do tych najbardziej oczywistych wydatków. Sąd analizuje również koszty związane z edukacją – od podręczników i przyborów szkolnych, przez opłaty za przedszkole czy szkołę, aż po zajęcia dodatkowe rozwijające talenty i zainteresowania dziecka, takie jak nauka języków obcych, zajęcia sportowe czy artystyczne.
Ważnym aspektem są również potrzeby zdrowotne. Obejmują one koszty leczenia, wizyt lekarskich, zakupu leków, rehabilitacji, a także ewentualnych zabiegów czy terapii specjalistycznych. Jeśli dziecko cierpi na choroby przewlekłe lub wymaga szczególnej opieki medycznej, sąd musi uwzględnić te dodatkowe koszty. Dotyczy to również potrzeb związanych z higieną i pielęgnacją.
Sąd bierze również pod uwagę tzw. potrzeby wychowawcze i kulturalne dziecka. Zaliczamy do nich wydatki na zabawki, książki, kino, wycieczki szkolne, a także możliwość rozwijania zainteresowań i pasji. Chodzi o zapewnienie dziecku możliwości rozwoju pełnowartościowego, porównywalnego z dziećmi z podobnych środowisk. Sąd ocenia, czy dane wydatki są uzasadnione i czy rzeczywiście służą dobru dziecka.
Warto podkreślić, że sąd analizuje te potrzeby w kontekście możliwości finansowych rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów. Nie chodzi o to, aby obciążyć jednego rodzica ponad jego siły, ale o to, aby zapewnić dziecku godne warunki życia. Sąd może również wziąć pod uwagę wydatki ponoszone przez rodzica, który na co dzień opiekuje się dzieckiem, jako wkład w jego utrzymanie.
Możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego do alimentacji
Poza analizą usprawiedliwionych potrzeb dziecka, kluczowym elementem oceny przez sąd jest sytuacja finansowa osoby zobowiązanej do płacenia alimentów. Sąd bada nie tylko to, ile dana osoba zarabia aktualnie, ale również jej potencjalne możliwości zarobkowe. Celem jest ustalenie wysokości alimentów, która będzie realna do spełnienia, ale jednocześnie wystarczająca do zaspokojenia potrzeb uprawnionego.
Sąd analizuje wszystkie źródła dochodu zobowiązanego. Obejmuje to wynagrodzenie za pracę, dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, dochody z umów cywilnoprawnych, a także świadczenia socjalne czy renty. Ważne jest, aby przedstawić pełny obraz dochodów, ponieważ ukrywanie części z nich może skutkować negatywnymi konsekwencjami prawnymi.
Jednakże, jak wspomniano, sąd patrzy szerzej niż tylko na aktualne zarobki. Analizowane są również możliwości zarobkowe zobowiązanego. Oznacza to, że sąd może wziąć pod uwagę potencjalne dochody, jakie dana osoba mogłaby osiągnąć, gdyby w pełni wykorzystała swoje kwalifikacje zawodowe, wykształcenie i doświadczenie. Jeśli osoba jest bezrobotna, sąd może analizować, czy aktywnie poszukuje pracy i czy jest gotowa podjąć zatrudnienie odpowiadające jej możliwościom.
Sąd bierze również pod uwagę majątek zobowiązanego. Mogą to być nieruchomości, samochody, akcje, udziały w spółkach czy inne cenne przedmioty. Posiadanie majątku, który generuje dochód lub który można spieniężyć, może wpływać na zdolność zobowiązanego do płacenia alimentów. Nie oznacza to jednak, że sąd będzie nakazywał sprzedaż majątku osobistego, jeśli nie jest to absolutnie konieczne do zaspokojenia podstawowych potrzeb dziecka.
Istotne jest również uwzględnienie przez sąd ewentualnych obciążeń finansowych zobowiązanego. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy osoba ta ma na utrzymaniu inne dzieci lub pozostaje w związku małżeńskim i utrzymuje współmałżonka. Sąd musi wyważyć interesy wszystkich członków rodziny, aby orzeczenie było sprawiedliwe dla każdej ze stron.
Wpływ sytuacji rodzinnej na wysokość alimentów
Sytuacja rodzinna obu stron postępowania alimentacyjnego odgrywa niezwykle istotną rolę w procesie decyzyjnym sądu. Nie chodzi tu jedynie o relacje między rodzicami a dziećmi, ale również o szerszy kontekst życia każdej z osób zaangażowanych w sprawę. Sąd stara się ocenić, jak różne czynniki rodzinne wpływają na możliwości finansowe i potrzeby każdego z uczestników.
Jednym z kluczowych aspektów jest struktura rodziny zobowiązanego do alimentacji. Jeśli osoba ta ma na utrzymaniu inne dzieci, zarówno z obecnego, jak i poprzedniego związku, sąd musi wziąć pod uwagę te dodatkowe obowiązki. Oznacza to, że jej możliwości finansowe w stosunku do dziecka, na rzecz którego ustalane są alimenty, mogą być mniejsze. Sąd dąży do równomiernego obciążenia rodzica, proporcjonalnie do liczby osób, które są od niego zależne.
Podobnie, jeśli zobowiązany do alimentów jest ponownie żonaty lub pozostaje w związku partnerskim, sąd analizuje sytuację finansową również jego nowego gospodarstwa domowego. Czy współmałżonek pracuje? Jakie są jego dochody? Czy wspólnie utrzymują kolejne dzieci? Te wszystkie elementy wpływają na faktyczne możliwości finansowe osoby zobowiązanej do płacenia alimentów.
Z drugiej strony, sąd bierze pod uwagę również sytuację rodzinną osoby uprawnionej do alimentów. W przypadku dziecka, kluczowe jest ustalenie, kto sprawuje nad nim bezpośrednią opiekę i jakie są jego własne możliwości zarobkowe. Jeśli rodzic sprawujący opiekę jest w stanie samodzielnie zapewnić dziecku wysoki standard życia, alimenty od drugiego rodzica mogą być niższe. Sąd ocenia również, czy rodzic sprawujący opiekę ponosi inne znaczące wydatki związane z dzieckiem, które powinny zostać uwzględnione.
W przypadku alimentów między innymi członkami rodziny, na przykład na rzecz rodziców, sąd analizuje ich stan zdrowia, wiek oraz stopień samodzielności. Jeśli rodzic jest niezdolny do pracy ze względu na wiek lub chorobę, jego potrzeby będą oczywiście wyższe. Sąd ocenia również, czy rodzic ma inne źródła dochodu lub wsparcia, które mogłyby zaspokoić jego podstawowe potrzeby.
Inne istotne okoliczności brane pod uwagę przez sąd
Poza głównymi kryteriami, jakimi są potrzeby uprawnionego i możliwości zobowiązanego, sąd w procesie ustalania wysokości alimentów bierze pod uwagę również szereg innych, mniej oczywistych, ale równie ważnych okoliczności. Te dodatkowe czynniki pozwalają na jeszcze dokładniejsze dopasowanie orzeczenia do specyfiki danej sprawy i zapewnienie maksymalnej sprawiedliwości.
Jednym z takich elementów jest stopień winy w rozkładzie pożycia małżeńskiego. W przypadku orzekania o alimentach na rzecz byłego małżonka, sąd może wziąć pod uwagę, czy rozkład pożycia nastąpił z winy jednego z małżonków. Jeśli tak, może to wpłynąć na wysokość alimentów, choć w praktyce jest to czynnik drugorzędny w stosunku do potrzeb i możliwości finansowych.
Sąd może również analizować kwestię tzw. przyczynienia się do wzrostu lub utrzymania majątku. W szczególnych sytuacjach, jeśli jeden z małżonków przyczynił się do znacznego wzrostu majątku drugiego, może to być brane pod uwagę przy ustalaniu alimentów. Dotyczy to jednak sytuacji wyjątkowych i wymaga solidnego udokumentowania.
Ważnym aspektem jest również wiek dziecka. Wraz z jego dorastaniem zmieniają się jego potrzeby. Inne są koszty utrzymania niemowlaka, a inne potrzeby nastolatka. Sąd musi elastycznie podchodzić do tej kwestii i okresowo weryfikować wysokość alimentów, jeśli sytuacja tego wymaga.
Sąd bierze pod uwagę także możliwości finansowe i majątkowe osoby potrzebującej. Jeśli dziecko ma już pewne własne dochody (np. z pracy wakacyjnej) lub posiadany majątek, który można wykorzystać, sąd może odpowiednio obniżyć wysokość alimentów od rodzica. Dotyczy to również sytuacji, gdy uprawniony do alimentów jest dorosły i ma możliwości zarobkowania, ale z własnej winy ich nie wykorzystuje.
Nie bez znaczenia są także okoliczności związane z opieką nad dzieckiem. Sąd może uwzględnić, ile czasu i wysiłku wkłada rodzic sprawujący bezpośrednią opiekę w wychowanie i zaspokajanie potrzeb dziecka. Często przyjmuje się, że ten rodzic również w sposób znaczący przyczynia się do utrzymania dziecka, nawet jeśli nie przekazuje środków finansowych.
Znaczenie dowodów w postępowaniu alimentacyjnym
Skuteczność argumentacji przedstawionej przed sądem w postępowaniu alimentacyjnym w dużej mierze zależy od jakości i kompletności zgromadzonych dowodów. Sąd opiera swoje orzeczenie na faktach, które zostaną mu przedstawione i udowodnione, dlatego tak ważne jest, aby strony były przygotowane na przedstawienie wiarygodnych dokumentów i świadków.
W przypadku potrzeb uprawnionego, kluczowe jest udokumentowanie wszelkich wydatków związanych z jego utrzymaniem i rozwojem. Mogą to być rachunki za zakupy spożywcze, odzież, obuwie, artykuły higieniczne, a także faktury za zajęcia dodatkowe, kursy językowe, treningi sportowe czy leczenie. W przypadku kosztów leczenia, niezbędne będą dokumenty medyczne i rachunki za leki czy zabiegi.
Jeśli chodzi o możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego, sąd będzie oczekiwał przedstawienia dokumentów potwierdzających jego dochody. Są to przede wszystkim zaświadczenia o zarobkach od pracodawcy, deklaracje podatkowe, wyciągi z kont bankowych, a także dokumenty dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej. W przypadku osób bezrobotnych, istotne mogą być dokumenty potwierdzające rejestrację w urzędzie pracy i aktywne poszukiwanie zatrudnienia.
Sąd może również dopuścić dowód z przesłuchania stron oraz świadków. Zeznania świadków, na przykład nauczycieli, lekarzy czy bliskich członków rodziny, mogą dostarczyć cennych informacji na temat potrzeb dziecka lub sytuacji życiowej obu stron. Ważne jest, aby świadkowie byli przygotowani do złożenia rzetelnych zeznań.
Warto pamiętać, że sąd ma obowiązek dążyć do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Oznacza to, że może również samodzielnie zwrócić się o wydanie określonych dokumentów lub informacje od instytucji państwowych czy pracodawców. Jednakże, to na stronach postępowania spoczywa główny ciężar przedstawienia dowodów na poparcie swoich twierdzeń.
Niewłaściwe lub niepełne przedstawienie dowodów może skutkować tym, że sąd wyda orzeczenie, które nie odzwierciedla w pełni rzeczywistej sytuacji, co może prowadzić do niezadowolenia jednej lub obu stron. Dlatego tak istotne jest staranne przygotowanie się do postępowania i skonsultowanie się z profesjonalnym prawnikiem, który pomoże w zebraniu i przedstawieniu dowodów.
Elastyczność sądu w ustalaniu alimentów
Choć istnieją jasno określone kryteria, którymi kieruje się sąd przy ustalaniu wysokości alimentów, polskie prawo przewiduje również pewien margines elastyczności. Sąd ma możliwość indywidualnego podejścia do każdej sprawy, biorąc pod uwagę wszystkie specyficzne okoliczności, które mogą mieć wpływ na sprawiedliwe orzeczenie. Ta elastyczność jest kluczowa dla zapewnienia, że alimenty rzeczywiście odpowiadają potrzebom i możliwościom.
Jednym z przejawów tej elastyczności jest możliwość ustalenia alimentów w formie ryczałtu. Zazwyczaj alimenty określane są jako stała kwota pieniężna płatna miesięcznie, ale w pewnych sytuacjach, na przykład gdy dochody zobowiązanego są zmienne lub trudne do ustalenia, sąd może zdecydować o przyznaniu alimentów w formie procentowego udziału w dochodach.
Sąd może również uwzględnić w ramach alimentów świadczenia niepieniężne. Dotyczy to sytuacji, gdy jeden z rodziców ponosi znaczące koszty związane z bezpośrednią opieką nad dzieckiem, taką jak zapewnienie mu mieszkania, wyżywienia czy opieki zdrowotnej. Wówczas sąd może obniżyć wysokość alimentów pieniężnych, uznając, że świadczenia niepieniężne stanowią już znaczący wkład w utrzymanie dziecka.
Elastyczność sądu przejawia się także w możliwości okresowego ustalania wysokości alimentów. Przepisy nie określają sztywnych terminów, po których alimenty muszą zostać poddane rewizji. Jeśli sytuacja życiowa stron ulegnie znaczącej zmianie, na przykład w wyniku utraty pracy przez zobowiązanego, wzrostu dochodów lub pojawienia się nowych, usprawiedliwionych potrzeb dziecka, sąd może na wniosek strony zmienić wysokość ustalonych wcześniej alimentów.
Ważne jest, aby pamiętać, że decyzje sądu zawsze podejmowane są w najlepszym interesie dziecka. Nawet jeśli zobowiązany do alimentacji znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, sąd będzie dążył do zapewnienia dziecku minimum socjalnego. Z drugiej strony, jeśli zobowiązany ma wysokie dochody i możliwości, oczekuje się od niego zapewnienia dziecku warunków życia na odpowiednim poziomie, zgodnym z jego statusem społecznym i materialnym.
Ta elastyczność pozwala na dostosowanie orzeczenia do indywidualnych potrzeb każdej rodziny, unikając sztywnych reguł, które mogłyby prowadzić do niesprawiedliwych rezultatów. Sąd stara się znaleźć optymalne rozwiązanie, które zaspokoi potrzeby uprawnionego, jednocześnie nie nadmiernie obciążając zobowiązanego.
Kiedy sąd może odmówić zasądzenia alimentów
Choć obowiązek alimentacyjny jest powszechnie przyjętą zasadą prawną, istnieją pewne szczególne sytuacje, w których sąd może odmówić zasądzenia alimentów. Decyzje te są zazwyczaj podejmowane w oparciu o bardzo konkretne przesłanki, które mają na celu zapobieżenie nadużyciom prawa lub ochronę osoby, która znalazłaby się w szczególnie trudnej sytuacji.
Jednym z najczęściej spotykanych powodów odmowy zasądzenia alimentów jest sytuacja, gdy osoba uprawniona do ich otrzymania jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoje podstawowe potrzeby. Oznacza to, że posiada ona wystarczające dochody własne, majątek, który może wykorzystać, lub zdolność do pracy, która pozwoli jej na utrzymanie się. W takim przypadku obowiązek alimentacyjny drugiego członka rodziny może być uznany za zbędny.
Kolejnym istotnym powodem odmowy może być rażące naruszenie obowiązków rodzinnych przez osobę uprawnioną. W przypadku alimentów na rzecz dziecka, może to być sytuacja, gdy dziecko, pomimo osiągnięcia pełnoletności, w sposób rażący zaniedbuje swoje obowiązki wobec rodzica, np. odmawia kontaktu, wykazuje się wobec niego agresją lub brakiem szacunku. Sąd ocenia takie sytuacje indywidualnie, biorąc pod uwagę całokształt relacji.
W przypadku alimentów między małżonkami lub byłymi małżonkami, sąd może odmówić ich zasądzenia, jeśli osoba ubiegająca się o alimenty ponosi wyłączną winę za rozkład pożycia małżeńskiego, a jednocześnie nie znajduje się w niedostatku. Jest to jednak sytuacja coraz rzadziej stosowana, ponieważ prawo kładzie większy nacisk na usprawiedliwione potrzeby.
Sąd może również wziąć pod uwagę, czy żądanie alimentów nie stanowi nadużycia prawa. Może to mieć miejsce, gdy osoba żądająca alimentów ma możliwość zarobkowania, ale z własnej winy tej możliwości nie wykorzystuje, licząc na utrzymanie ze strony innej osoby. Sąd ocenia wówczas, czy takie żądanie jest zgodne z zasadami współżycia społecznego.
Warto podkreślić, że każda decyzja sądu o odmowie zasądzenia alimentów jest poprzedzona dokładną analizą sytuacji faktycznej i prawnej. Sąd musi mieć uzasadnione podstawy, aby odmówić osobie uprawnionej wsparcia, które ma na celu zapewnienie jej podstawowych potrzeb życiowych. Zawsze jednak kluczowe jest wykazanie przez stronę żądającą alimentów istnienia przesłanek do ich przyznania.
Zmiana wysokości alimentów po prawomocnym orzeczeniu sądu
Ustalona przez sąd prawomocnym orzeczeniem wysokość alimentów nie jest niezmienna i może ulec zmianie w przyszłości. Polskie prawo przewiduje mechanizmy umożliwiające dostosowanie wysokości świadczenia do zmieniających się okoliczności życiowych zarówno osoby uprawnionej, jak i zobowiązanej do ich płacenia. Jest to kluczowe dla zapewnienia, aby alimenty wciąż odpowiadały rzeczywistym potrzebom i możliwościom.
Najczęstszym powodem do wystąpienia z wnioskiem o zmianę wysokości alimentów jest istotna zmiana stosunków. Oznacza to, że musi nastąpić znacząca zmiana w sytuacji finansowej jednej ze stron lub w potrzebach dziecka, która uzasadnia zmianę orzeczenia. Przykładowo, znaczący wzrost dochodów zobowiązanego może być podstawą do podwyższenia alimentów, podczas gdy utrata pracy lub poważna choroba mogą być podstawą do ich obniżenia.
W przypadku dzieci, ich potrzeby zmieniają się wraz z wiekiem. Dziecko w wieku niemowlęcym ma inne potrzeby niż nastolatek. Koszty związane z edukacją, zajęciami dodatkowymi, czy leczeniem mogą ulec zmianie. Dlatego też, gdy potrzeby dziecka znacząco wzrosną, rodzic sprawujący nad nim opiekę może wystąpić z wnioskiem o podwyższenie alimentów.
Podobnie, jeśli osoba zobowiązana do alimentów doświadczy znaczącego pogorszenia swojej sytuacji finansowej, na przykład w wyniku utraty pracy, obniżenia wynagrodzenia, choroby czy konieczności utrzymania kolejnego dziecka, może wystąpić z wnioskiem o obniżenie alimentów. Ważne jest, aby taka zmiana sytuacji była obiektywna i niezawiniona przez stronę starającą się o zmianę.
Sąd, rozpatrując wniosek o zmianę wysokości alimentów, ponownie analizuje całokształt sytuacji stron, biorąc pod uwagę te same kryteria, co przy pierwszym orzekaniu: usprawiedliwione potrzeby uprawnionego oraz zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego. Celem jest ustalenie nowej wysokości alimentów, która będzie adekwatna do aktualnych okoliczności.
Należy pamiętać, że zmiana wysokości alimentów następuje na mocy nowego orzeczenia sądu. Samo zaprzestanie płacenia alimentów w ustalonej kwocie lub jednostronne jej obniżenie nie jest zgodne z prawem i może prowadzić do konsekwencji prawnych. Wszelkie zmiany powinny być dokonywane na drodze sądowej lub w drodze ugody między stronami.
